Había unha vez unha nena moi ferrmosa. A súa nai fixéralle unha caperucha vermella e a rapaciña levábaa tan a miúdo que todo o mundo a chamaba Caperuchiña Vermella…

As verbas de nai galopan con serenidade mais con firmeza ao través da nocturna escuridade; o seu eco trota enmudecéndose ata perderse na profundidade do ahí fóra. Coa suavidade necesaria pra relaxa-los oídos dos seus pequenos, cada vez máis preto de cair durmidos, pra transportalos devagariño ata o mundo onde todo é posíbel. Desprendendo un lixeiro bafo, só perceptíbel grazas á tímida luz da lúa chea que con sobriedade vixía dende aló arriba, a castigada voz da nai vai conseguindo derrota-lo frío destas invernais datas. Tusidos que reflexan toda unha vida de intemperiosos traballos, febleza de gorxa que consegue cuspir cara fóra tódolos desaires cos que o paso dos anos foron golpeando na alma. Mais facendo gala dunha gran memoria, se cadra inseperábel nunha persoa que endexamais coñeceu mestre algún, pero un detalle máis desa fortaleza materna á que todos lle debemos tanto, a nai vai recitando frase a frase ese conto que dende fai tempo lle da as boas noites ás pequenas criaturas.

A máis pequena delas, un rapaciño de fermosos ollos azuis, inmersos xa dende fai un bo anaco en viaxes oníricas sen rumbo nin destino. A maior das criaturas, unha espigada nena de encrespada e longa melena loura, que dende o cabo da manta observa tímida e inqueda á súa nai. Quen sabe o que esa cabeciña andará argallando, a súa mirada, lonxe de amosa-la inocencia que á súa idade lle pertencería, desprende esa enorme enteireza de quen, sen sabelo, está preparada pra se converter, en non moito tempo, na forza protectora de quenes hoxe a rodean. Coas súas manciñas sobe despaciño a manta, un chisquiño máis, pechando os ollos, tentando embarcarse no mesmo tren que seu benquerido irmanciño.

A nai sobe repentinamente a mirada i empeza a encadea-las frases con maior velocidade, non por elo perdendo a delicadeza que tan ben atesoura, mais amosando certas gañas de acabar antes do previsto. Xunta as mans, entrelazando os dedos, preméndoas con forza, se cadra desexando que os pequerrechos estén xa durmidos antes de que… Un camión, abofé que dos ben grandes, atravesa a ponte da autopista, único teito pra esta familia dende hai un par de meses. Resúltalle á nai moi doloroso ver esas dúas fermosas miradas brilantes outra vez, exaltadas polo ruido, mais acostumadas sobradamente a ir e vir desta maneira. Se cadra, haberá que empezar un novo conto…

A mirada fixa nos pés, neses zapatos noviños de estrea, conservadores aínda do seu orixinal brilar, aloumiñados por riba por uns pantalóns perfectamente alisados, anos facía que non saían do armario. Co ombreiro pousado no fresco granito, por tantos séculos eiquí posto, testigos da vida e da morte, da ledicia, da tristura, dos cantos, dos choros, Co sol quentando pola espalda, coas bágoas mollando por diante. …estamos hoxe reunidos eiquí…. Aquel primeiro bico, a primeira noite, os sorrisos cómplices, as apasionadas miradas que durante tanto tempo encheron de ilusión o recuncho da imaxinación, comezan hoxe a afogarse no escuro pozo das lembranzas. Ese futuro de felicidade que semellaba ao alcance da man, bastaba con pecha-los ollos, desvanécese só con volver abrilos. …que fale agora ou cale pra sempre…. Por dentro golpean forte os derradeiros coletazos desa inxenua esperanza, que no pasado motivaba a erguerse cada día, e que agora fai sentir tan amargamente as cruezas da derrota. O futuro núbrase de incertidume, ou quizáis faise máis certo que nunca, malia todo escuro camiño polo que non apetece andar. Misturado entre o alborotado xentío, tods eses rostros amosando unha ledicia xeral desbordada, o seu consegue forzosamente esbozar unha leve risada. Alguén ao carón di algo, pra qué entendelo, i énchelle as mans dese eterno símbolo de felicidade, inútil ferramenta en poder da desdventura. De súpeto irrumpen en berros aínda máis fortes, máis ledos, se cabe. Os protagonistas desta nada devezada película vense mergullados en repetidas mostras de amor, parabéns, aplausos, apertas, bicos. Todos queren apalpalos tan só por uns momentos, sentirse parte de toda esa felicidade que lles agarda. Todos, menos un.

Cando o día comeza a deixar de selo, cando a escuridade comeza a envolver cada curruncho destas rúas, cando cada pedra, cada muro, van adquirindo esa frescura, esa cor crepuscular, rezumando ese lixeiro cheiro a humidade que o alboroto diurno agocha baixo os seus longos brazos. Ese é o intre que escolle sempre o home do saxo pra dar inicio á súa actuación.

Hoxe o escenario non é moi cómodo, nin vistoso, sen decoro. Pero conta coa vantaxe de ser un espazo aberto, accesibel pra quen o desexe, ademáis claro está de por tratarse dun concerto de balde. Mais agoriña son ben poucos os espectadores que observan, impávidos, as rutinarias pero necesarias probas de son do músico. E, a xulgar polas súas miradas, esquivas, coma con medo, todo semella indicar que o éxito de audiencia hoxe non será moi abondante.

Mais o home do saxo é sabedor que iso dependerá exclusivamente del. E vai empezando a soprar nota tras nota. Quizais as dúas primeiras cancións sexan un fiasco, múltiples erros, notas fóra de tempo, tusidos que por moito que se disimulen non deixan de luxar o máis que fermoso vibrar deste instrumento, un vello Bernard estragado no seu aspecto, mais que inda mantén ese dolce son que sempre o caracterizou.

O home do saxo non gosta de coñece-lo seu respetábel, limítase a ver de cando en vez o movemento de pernas que ten diante de seu. Cada intre que ergue un chisquiño a mirada, olla uns zapatos, ou deportivas, ou sandalias, mais sempre diferentes ás de antes. Pero hoxe síntese forte, coas enerxías propias dunha cena decente, con gañas de gostar, de muda-las miradas furtivas de sempre por esa sensación que produce unha ducia de ouvidos prestándolle atención. Vai encadeando peza tras peza, todas a un ritmo algo pausado, constante; só a voz máis dolce do mundo saíndo pola boca da muller máis fermosa sería digna cantante pra este músico. Non reprime as bágoas, que tan rápido como nacen dos seus pechados ollos morren no medio da descoidada barbadela; tantos anos nos escnarios fanlle saber que o público nunca é quen de fixarse en tales detalles. O corazón bátelle con forza, véñenlle á cabeza lembranzas de tempos pasados, nos que nin era músico, nin soñaba con selo, nin lucía tal pelaxe na cara, mais tempos en que calquera bágoa sería de ledicia, tempos en que a estas horas estaría deitándose coa única inquedanza de pór seu espertador listo pra o seguinte día.

Son momentos de apoxeo do concerto, seu eco semella contentar a estas rúas, fartas de ver de todo nas súas eternas vidas, mais agora embargadas polo acolledor fungar que nace nos mesmísimos pulmóns do home do saxo.

Un par de cancións máis pra que o público deixe de ser escaso pra ser nulo. Momento de retirada, de preguntarse se cando menos sería quen de provocar un sorriso, o mínimo xesto de satisfacción nalgún dos seus espectadores. Con toda a delicadeza que as súas suorosas e suxas máns lle permiten, vai enfundando coidadosamente seu benquerido instrumento. Única arma coa que vai combatendo a guerra da propia supervivencia, comprensiva compaña que o afasta dos momentos de tolemia.

Mais o home do saxo tivo hoxe o pracer de tocar pretiño da casa. Bástalle con erguerse, dar media volta e abri-la porta sen peche de seguridade deste caixeiro; súa boina ao revés non foi quen de acadar máis que pra o bocata de mañán, pero, polo menos, esta noite seus ósos non se estremecerán na friaxe da noite.

DEITADO FRENTE Ó MAR…

Lingua proletaria do meu pobo
eu faloa porque si, porque me gusta
porque me peta e quero e dame a gana
porque me sae de dentro, alá do fondo
dunha tristura aceda que me abrangue
ó ver tantos patufos desleigados,
pequenos mequetrefes sen raíces
que ó pór a garabata xa non saben
afirmarse no amor dos devanceiros,
fala-la fala nai,
a fala dos abós que temos mortos,
e ser, co rostro erguido,
mariñeiros, labregos da linguaxe,
remo e arado, proa e rella sempre.

Eu faloa porque si, porque me gusta
e quero estar cos meus, coa xente que sufren longo
unha historia contada noutra lingua.

Non falo prós soberbios,
non falo prós ruíns e poderosos,
non falo prós finchados,
non falo prós estupidos,
non falo prós valeiros,
que falo prós que aguantan rexamente
mentiras e inxusticias de cotío;
prós que súan e choran
un pranto cotián de volvoretas,
de lume e vento sobre os ollos núos.
Eu non podo arredar as miñas verbas de
tódolos que sufren neste mundo.
E ti vives no mundo, terra miña,
berce da miña estirpe,
Galicia, doce mágoa das Españas,
deitada rente ó mar, ise camiño…

Longa noite de pedra

Celso Emilio Ferreiro

(Unha iniciativa de Blogues Pola Lingua)

(Adheridos ao manifesto d’A Mesa pola Normalización Lingüística)

Porque non só da ghitarra vive o ghaiteiro, tamén gosta, lóxicamente, da ghaita. Da ghaita, do pulpiño, chourisos, ourella… E todo cen por cen ghallegho…

Soño con ese día, meu inseparábel amigo, no que ao fin che teña afastado de min. Ese día no que os nosos sentimentos deixen de ser nosos, pra seren únicamente meus. Cando miñas bágoas mollen outro ombreiro, e as ledicias fagan sorrir outros beizos. Ese día no que o autor da novela que nos narra decida por un punto e aparte entre nós. Cando fuxas das covas da miña compaña, cando peche os ollos e non te siga vendo. Pode que ese soñado día sexa o da nosa fin, xuntos ata que a morte nos separe, e sen firmarmos contrato algún. Mais inda así non deixo de soñar con ese día, meu invisíbel amigo.

“Bos días, señores pasaxeiros. Comunicámoslles que o aterraxe no aeroporto de Santiago levarase a cabo nuns minutos. Lembrámoslles que deben te-lo cinto de seguridade abrochado ata que o avión se teña detido. O tempo hoxe é un chisco choivoso, mais con temperaturas suaves. A tripulación deste voo deséxalles unha agradable estancia”.

Os altofalantes, cun volume algo esaxerado, espertan de súpeto a Avelino. Este xeito de dalos bos días non resulta doado de dixerir pra ninguén, tampouco pra Avelino. Pero o momento é pra vivilo ben esperto. Tanto tempo sen pisar esta terra, sen mergullirse en tan particulares brétemas, sen respirar esta verde frescura, sen verse agardando a que se enxoite a zamarra ao pe da lareira.

Cunha pequena zamarra, quen sabe si escasa ou excesiva equipaxe, Avelino sae da estación aeroportuaria, cun Ducados nas maos inquedo por verse queimado xa entre os seus amarelos dentes. Mailas ansias de voltar a sentir estes ventos por entre seus pulmóns fan que Avelino garde o pitillo de novo no paquete. Ansias por sentir aquelo que fai tempo que non sinte, gañas de desfrutalo de novo. Reparando en que eiquí a gravidade semella diferente. Non chegando a lembra-lo nome do científico que a calculou por primeira vez, mais dubidando se tal forza física se pode chegar a reducir a unha sinxela fórmula. Masa x aceleración. Quizais cada lugar teña cadansúas propiedades exclusivas, eses factores que non se estudan, que se viven.

“A onde?” “A Vilaromeira, ao cemiterio, por favor”. Estas amplas estradas, eses rañaceos de alá ao fondo, ou esa morea de vivendas tan xuntas e semellantes entre sí. Isto é novo. Máis estes montes, este río. Isto endexamais mudará. A choiva medrou en intensidade dende fai uns intres. Se cadra, non será moi bo pra saúde de Avelino verse debaixo destas augas. “Desculpe, por canto me vende seu paraugas?” “Léveo, de balde, é seu, cabaleiro”.

A igrexa está nun pequeno alto, dende o que se ve con facilidade a maior parte do pobo. Dende alí Avelino repasa unha por unha cada casa, a pesar de que ningunha se parece en nada a como eran antes. Inda así, é capaz de porlle un nome a cada unha delas. Un amigo, case un irmao, Antoniño. Un veciño do que non foi quen de aprender todo aquelo que non debería ter feito, o Trintapelos. A moza más fermosa que nunca coñeceu, seu primeiro bico, Isabeliña. O sacristán, ese tolo ao que acababa ignorando, mais ao que moitas farras lle debía.

“Xulia Cortegoso Fernandez, D.E.P.”. Abonda unha foto, vella de por sí, máis aínda, gastada polo tempo, pra estoupar en laídos. Bágoas que nunca se poideron compartir con ninguén. Uns ollos que, a través da súa aparente plasticidade, seguen transmitindo ese amor materno que tanto abrigou nas noites de frío, que tanto encheu os baleiros da soidade. Eses sabios consellos que non se escoitaban por medio dos oídos, senón que estaban gravados na ialma. Avelino prende o cirio, apagado seguramente que dende fai anos. Mais vento e choiva dificúltanlle a labor. Cubríndoo co seu miúdo corpo volve prendelo. Mais vóltase apagar. Despois de varias tentativas e vendo a falta de éxito, bótase ao chan. Sentado, coas pernas dobradas, coa cabeza metida entre os nocellos.

Lembrando todo aquel tempo que estivera coa súa mai, única compañía, dende sempre. Lembrando como xuntos conseguiran afronta-las duras couces que lles viñan dadas. Eses ombreiros que o acougaban cando volvía borracho do bar. Esas maos que tanto tiveran que traballar e que, sen saber como, nunca perderon a súa delicadeza feminina. Ese mandil branco pola fariña, esa calor no estómago que Avelino tanto desfrutaba. Esa intelixencia capaz de xestiona-los escasos cartos que Avelino traía do xornal e non malgastaba en fuxidías festas.

Lembrando ese día no que decidiu irse lonxe do carón da súa mai. Argallando un futuro polo que tantas pinqueiras de suor viu correr pola fronte da súa protectora. Quizais guiado polo son do egoísmo, que naquel día lle fixo esquencer toda esa suor. Tentando deixar atrás unha vida apertada, ignorando que deixaba eiquí unha dificultade se cadra maior.

Pedindo perdón por facer algo do que se sinte culpabel mais polo que no fondo se sabe inocente. Desexando amargamente que todo isto non fose así, pero sen ánimo algún de retroceder ata ese día, pois volvería toma-la mesma decisión.

Se cadra miña opinión non sexa a máis fiabel. Pra un home “de ciencias” coma min, verter comentarios a preto do arte quizáis non vaia más aló de tentar facerme sabedor de cousas que nunca comprederei, pode que nen sequera me acerque a elo. Un home, ademáis, trouleiro: iso de “home” está por demostrar, e iso de “de ciencias” é por non dici-la miña verdadeira vocación estudiantil: esa de “tarde, mal e arrastro”.

O caso é que nestes días pulula pola rede unha “obra de arte” que consiste, básicamente, en amosarlle ao impasibel público o esmorecemento da vida dun can, negándolle calqueira tipo de axuda. Contemplando, a fin de contas, como o inofensivo can morre de fame (eiquí podedes ver máis imaxes).

Quedame claro que, grazas a isto, hai dús cousas que quedarán ben cheas:

· O peto do artista de turno (a curto ou longo prazo). Ben sexa grazas ás elites sociais que moitas veces finanzan exposicións deste tipo -descoñezo si é o caso- ou ben grazas a os gobernos que, por medio de cousas coma a o “Dereito á Propiedade Intelectual” amparan, legalizan e subvencionan cousas así -tamén descoñezo si é este caso e, ademáis, iste é un tema do que xa falaremos máis ao miúdo ao seu tempo-.

· O sentimento de superioridade de tódalas mentes que se pasearon, impávidas, por diante do pobre animal, carentes de remordementos e conciencia.

Posiblemente, este meu intento de crítica non sexa máis cunha mera divagación, ata pode que un claro exercizo de hipocresía. Certo é que non estou suficientemente cualificado como pra opinar sobre a parte “artística” desta macabra (ou, cando menos, nada doada de comprender) exposición. Pero certo é tamén que probablemente non estea eu tampouco acreditado pra valora-la parte “humana”.

Ocorre que as maos que agoriña están a derramar tinta sobre un papel calquera son as mesmas maos que no seu día colaboraron a matar porcos, galiñas ou cordeiros.

¿Teño eu o dereito a bota-las maos á cabeza cando vexo cousas no mundo como esta “exposición artística”? Podo ver unha diferencia: porcos, galiñas e cordeiros representan a nosa supervivencia como especie (algo disto explicou Darwin). No meu caso representan tamén tradición rural. Pola contra, o can representa amizade, disque incluso é o espello do seu amo.

Mais é certo que tamén se atopa unha semellanza: son seres animais (sí, con vida propia) que, cousas da evolución (ata pode que do azar) son especies dominadas polo ser humano. O que, ao fin e ao cabo, acaba facéndonos sentir superiores a eles.

Isto, se cadra, acércame perigosamente aos espectadores de devandita “obra de arte”. I entristéceme moito darme conta delo.

Ouvístedes? Atrévense dicir que podedes matar, que matades, a min mailos meus, incluso con dor, lentamente. Sanitarios coa autoimposta categoría de autoridades ousan cubrirte de falacias. A inquisición usou a fogueira, as ditaturas a represión e o sistema que hoxe nos goberna ármase coa mentira pra reprimi-los desfrutes que otorgas.

Grazas, pitilliño dos bos días. Eres o definitivo trampolín ata esa motivación que me leva a afronta-lo día a día con enteireza e ilusión.

Grazas, pitilliño de vou conducindo. Mergullándome no teu mundo, a viaxe por estas terras, por este mundo físico, fáiseme máis lixeira, incluso agradábel.

Grazas, pitilliño co café. Adéntrome por completo no novo día, e ti agasállasme coa enerxía que ben necesitarei para cumplir un episodio vital máis.

Grazas, pitilliño de compañeirismo. Ti me fas máis amigo dos meus amigos, mási amábel cos que non coñezo moito, máis xeneroso cos que hei de coñecer.

Grazas, pitilliño do postre. Fortalécesme ao me amosares que este pan o teño ben gañado. Fasme sentir orgulloso de ser un escravo máis do sistema, enchéndome de ledicia por cada gota de suor que boto.

Grazas, pitilliño das malas novas. Porque nesas ocasións en que a vida golpea con dureza, ere-la única luz que me ilumina, esa voceciña que me convence de que aínda hai cousas que merecen a pena.

Grazas, pitilliño das boas novas. Transmítesme ese saber estar imprescindíbel para non perde-la cachola, pero tamén a sabiduría pra saber disfrutar dos bos intres.

Grazas, pitilliño de por facer algo. Se por ti non fose, quen sabería en que malas cousas estaría invertindo este fermoso tempo.

Grazas, pitilliño co cubata. Só ti eres o perfecto contrapeso para que teu curmao non me acabe tirando ao chan.

Grazas, pitilliño do vicio. Por impedires o esborrecemento, por botarlle esa pouquiña sal que faltaba pra enriquece-los gozos desta vida.

Grazas, pitilliño da risa. Por amplia-los meus límites moito máis aló da imaxinación. Por debuxar esa sonrisa inocente, imparábel.

Grazas, pitilliño de despois. Só contigo sei que a vida é puro placer, que te quero volver a ter comigo canto antes, e que cada vez te me alongues un pouco máis de tempo.

Grazas, pitilliño das boas noites. Perfecto transporte deica o mundo máxico que me agarda, onde ben seguro que te seguirei vendo.